من قتل زبير و ياريى كه از روى غفلت از من سر زند در وى . و در تاريخ ابن اعثم چنين مسطور است كه چون ابن جرموز اين بشارت بشنيد ، برخاست و گفت : ندانم كه با شما چگونه زندگى بايد كرد ؟ اگر از جهت شما كسى را بكشند به آتش دوزخ بشارت بايد شنيد . و اگر با شما جنگ كنند همهء عالم خطّ كفر بر او كشند . و روايتى ديگر در قضيّهء قتل زبير آنكه چون وى از معركهء حرب جمل روى برتافته به جانب مدينه توجّه نمود ، در راه به موضع صفوان - كه موضعى است كه نسبت آن به بصره چون نسبت قادسيّه است به كوفه - مردى از بنى مجاشع ، نعرنام ، كه ميان ايشان سابقا رابطهء دوستى و مودّت بود ملاحتى شد . گفت : اى حوارى رسول « 1 » - يعنى يار خاص رسول - كجا مىروى ؟ چون كيفيت حال معلوم كرد ، گفت : از من در امانى . بيا تا به جايى برم كه هيچ آسيبى به تو نرسد و از ورطهء مخاطره بگذرانم . در اين اثناء مردى اين خبر به احنف بن قيس رساند كه : زبير عوّام با مردى ديگر از موضع صفوان « 2 » به تعجيل مىگذرند . احنف گفت : عجب حالتى است ! زبير لشكرى درهم كشيد و ميان مسلمانان جنگ قايم ساخت . اكنون مىخواهد كه خود بسلامت به اولاد و اهل خود ملحق شود . « 3 » پس عميرة بن جرموز و فضالة بن حابس و نفيع و جماعتى ديگر از بنى تميم چون اين سخن از احنف بن قيس شنيدند به قصد او مكمّل روان شدند و او را دريافتند كه به رفاقت نعر مىرفت . عميره خود را پيشتر به زبير رسانيد و از عقب او درآمد و طعن نيزه به زبير زده زبير رو به دو آورده شمشيرى حوالهء وى نمود . گمان زبير آنكه او را مقتول ساخته . عميره فرياد برآورد كه : يا نفيع . يا فضالة . و رفقاى خويش را بخواند و جمله حمله كردند و زبير را به قتل آوردند . و نزد اكثر علما اين روايت راجح است . « 4 » و روايتى آنكه زبير درحال انصراف از معركهء محاربه در راه به وادى السباع رسيد . بر قومى از بنى تميم نزول كرد . عمرو بن جرموز نزد او رفت و گفت : يا ابا عبد اللّه ، به چه حال گذاشتى اين دو لشكر را ؟ زبير گفت : درحالىكه عزم جزم بر مقاتله كرده بودند ، و بىشك كه الحال آتش مقاتله و محاربه اشتعال يافته باشد . پس عمرو بن جرموز فرمود تا طعامى براى او مهيا سازند و مقدارى از شير ترتيب نمودند . زبير بعد از اكل و شرب شير برخاست و نماز كرد و ساعتى پهلوى استراحت بر زمين نهاد . عمرو بن جرموز چون دانست كه خواب بر او مستولى

--> ( 1 ) . در خصوص اينكه زبير حوارى رسول اللّه ( ص ) بوده است يا نه - طبقات ، ج 3 ، ص 73 ؛ نيز نهاية الأرب ، ج 5 ، ص 160 . ( 2 ) . صفوان يا سفوان در يك ميلى بصره واقع است ؛ - معجم البلدان ، ج 5 ، ص 90 . ( 3 ) . نيز مقايسه كنيد با : جمل ، 232 و 234 ؛ و نهاية الأرب ، ج 5 ، ص 161 به بعد . ( 4 ) . الإستيعاب ، ج 2 ، ص 2512 .